> >> बेरक्याला माहिती देण्यासाठी ई - मेल करा - berkya2011@gmail.com

मंगळवार, २९ जानेवारी, २०१९

चौथास्तंभ विशेष पत्रकारिता पुरस्कार जाहीर


औरंगाबाद - अप्रतिम मीडिया फाऊंडेशच्या वतीने देणारे  चौथास्तंभ विशेष पत्रकारिता पुरस्कार-2019  जाहीर करण्यात आले आहेत. संचालक डॉ.अनिल फळे यांनी या पुरस्काराची घोषणा केली.

चौथास्तंभ विशेष पत्रकारिता पुरस्कार विजेते

निर्मिती, व्यवस्थापन व संपादन गट
श्री.भास्कर लोंढे, मुख्य कार्यकारी अधिकारी -संपादक, दैनिक लोकशाही वार्ता, नागपूर
श्रीमती सुचेता फुले, कार्पोरेट ट्रेनर  मेंटॉर फिल्म मेकिंग, प्रोड्युसर, संपादिका, इ-चित्रवेध, दुबई

बिट जर्नालिझम गट
ग्रामविकास - श्री. प्रबोध देशपांडे, अकोला (लोकसत्ता)
शुभ वर्तमान - श्री. संदिप शिंदे, माढा, जि.सोलापूर (दिव्य मराठी)
शैक्षणिक - श्री. वेदांत नेब, मुंबई (एबीपी माझा),

श्री. जालिंदर नन्नावरे, शिरुर-कासार, जि.बीड (दैनिक पुढारी)
सामाजिक - कु. प्रियंका बोबडे-धारवाले, नवी मुंबई (गांव माझा, यु ट्यूब चॅनेल)

श्री. संतोष भोसले, गेवराई, जि. बीड (दैनिक सामना)
श्री. दिलीप पोहनेरकर, जालना (इटिव्ही भारत)
श्री. रमेश भोसले, औरंगाबाद (लोकमत)
मनिषा इंगळे, अहमदनगर (रेडिओ)
सहकार - श्री. अशोक तुपे, श्रीरामपूर (लोकसत्ता)
पर्यावरण - श्री. सुमेद शाह, पापरी, जि. सोलापूर (दैनिक दिव्य मराठी)
पर्यटन - श्री. चंद्रकांत तारु, पैठण, जि. औरंगाबाद (दैनिक सकाळ)
गुन्हेगारी वार्ता - श्री. नितीन मोरे, औरंगाबाद (मुे पत्रकार)

श्री.स्वप्निल शिंदे, आसनगांव, ता. कोरेगांव, सातारा (लोकमत)
श्री. रमेश लांजेवार, नागपूर (मुे पत्रकार)

स्थानिक स्वराज्य संस्था
- श्री. संतोष देशमुख, औरंगाबाद, (दिव्य मराठी)
स्थानिक राजकारण - श्री. सोहेल कादरी, सिल्लोड, (आदर्श गांवकरी)
आर्थिक - अतुल होनकळसे, कराड  
छायांकन - श्री. शाम पलाये, छायाचित्रकार, औरंगाबाद
ग्रामीण वार्तांकन  गट -
श्री. शामकुमार पुरे, सिल्लोड (दैनिक लोकमत)
श्री. सूर्यकांत भिसे
श्री. सिद्धेश्‍वर गिरी, सोनपेठ, जि.लातूर

विशेषांक प्रकाशन गट
- श्री.सूरज लोकारे, श्‍वेता जोशी (माय पेपर), पुणे
श्री.प्रभाकर भोसले (थिंक पॉझिटिव्ह), पुणे
श्री.राम शेवडीकर, उद्याचा मराठवाडा, नांदेड

सोशल मीडिया विशेष - श्री. अविशांत कुमकर, बीड
फ्रिलान्स बिझनेस जर्नालिझम -
श्री.अभिजीत हिरप, क्रिएटिव्ह हब, औरंगाबाद
उत्तेजनार्थ - मीडिया एज्युकेशन - शुभम पेडामकर, मुंबई

एक दिवशीय कार्यशाळा
 दि. युनिसेफ, वृत्तपत्र विद्या विभाग, डॉ.बाबासाहेब आंबेडकर मराठवाडा विद्यापीठ आणि अप्रतिम मीडिया फाऊंडेशनच्या शाश्‍वत विकासाचे ध्येय आणि प्रसारमाध्यमांचे कार्य या विषयावर लवकरच एक दिवसीय राज्यस्तरिय कार्यशाळा घेतली जाणार आहे, अशी माहिती संयोजक डॉ.दिनकर माने, विभागप्रमुख, वृत्तपत्रविद्या विभाग व डॉ.अनिल फळे, संचालक, अप्रतिम मीडिया फाऊंडेशन यांनी दिली.
वार्ताहर ते संपादक पदापर्यंतचे पत्रकार अहोरात्र विकास समस्यांचा पाठपुरावा करत असतात. शाश्‍वत विकासाची ध्येये व उद्दिष्ट्ये लक्षात घेऊन सर्व माध्यम प्रकारातील पत्रकारांकडून कोणत्या अपेक्षा आहेत? तसेच केंद्र सरकार, राज्य सरकार आणि स्थानिक स्वराज्य संस्थांकडून राबविले जाणारे धोरण व अंमलबजावणी या व इतर बाबींची कार्यशाळेत वस्तुनिष्ठ चर्चा होणार आहे. अनेक प्रकारच्या संस्था शाश्‍वत विकास कार्यामध्ये योगदान देतात. त्यापैकी काही संस्थांचे पदाधिकारी, विकास तज्ज्ञांबरोबर खुली चर्चा होईल. सावित्रीबाई फुले एकात्म महिला समाज मंडळ, दिलासा जनविकास प्रतिष्ठान,इकोलॉजिकल फाऊंडेशन, रामकृष्ण मिशन, भारत विकास ग्रुप व इतर काही संस्थांचा सहभाग असणार आहे.
ही कार्यशाळा ग्रामीण-शहरी वार्ताहरांपासून ते संपादकपदापयरतचे पत्रकार, विद्यार्थी व प्रशिक्षणार्थी पत्रकार, सिटिझन जर्नालिस्ट तसेच नागरिकांसाठी आयोजित करण्यात आली आहे. कार्यशाळेप्रसंगी पर्यावरण ते राजकारण अशा विविध क्षेत्रात वैशिष्ट्यपूर्ण पत्रकारिता करणार्‍यापत्रकारांना अप्रतिम मीडियाच्यावतीने चौथास्तंभ विशेष पत्रकारिता पुरस्कार-2019 देऊन गौरविण्यात येणारआहे.


गुरुवार, १७ जानेवारी, २०१९

पद्मश्रींच्या डोक्याचा ताप वाढणार !

पद्मश्रींसह त्यांचे सुपुत्र, जावई यांच्या पायाशी अनेकवेळा लोटंगण घालून 'उदय भविष्यपत्रातून' हकालपट्टी झाल्यानंतर  'सबका बंधू' 'मित्रमंडळी'त आश्रयाला आला. या 'सेटींगबाजा'ला पुण्याची मनसबदारीही मिळाली. पण 'जित्याची खोड मेल्याशिवाय जात नाही' ही म्हण जणू काही 'सबका बंधू'ला डोळ्यापुढे ठेवून केली काय असेच म्हणावे लागेल.
कारण 'सबका बंधू' आणि 'दरोडे'खोर यांच्या 'रोज सकाळी गिऱ्हाईक धूंडू' कामगिरीपाई त्याच्या ताटाखालच्या मांजराने 'जोश'पूर्ण उच्छाद मांडलाय. पद्मश्रींनी वारंवार डोक्यात जोडे मारून देखील बंधू, 'दरोडे'खोर आणि त्याचं मांजर सुधारायचं नाव घेईना. एक बातमी न छापून एक प्रकरण दाबण्यासाठी आणि त्यातून 'लक्ष्मीदर्शनासाठी' एका मातब्बर राजकीय व्यक्तीसोबतची सेटिंग फसली. त्यामुळे बंधूला 'मान' वर 'कर'ता येत नाही. पद्मश्रींच्या हे लक्षात आल्यावर या प्रकरणावर पडदा टाकण्यासाठी आता निष्पाप बातमीदारांचा छळ सुरू केला आहे. हाकलून दिलेल्या बंधू, 'दरोडे'खोर आणि मांजरांच्या उचापतीमुळे पद्मश्रींच्या डोक्याला चांगलाच ताप झाला आहे. असं कळतंय, की एक वादग्रस्त टेप व्यवस्थापनाच्या हाती आलीय; त्यात 'मारवाडी' काही मॅनेज होत नाही; पण अडीच लाखात 'बंधू'ला पटविल्याचा उल्लेख आहे. हे अडीच लाख बंधूने खाल्ले की 'जोशा'त असलेल्या रिपोर्टर्सना छळणाऱ्याने की सरकारी अधिकारयांवर 'दरोडे' घालणाऱ्या 'बातमीचोराने'? यावरून सध्या लुटारू टोळीचा  'पुढारी' शोधण्याचे काम सुरू आहे. मारवाड्यामुळे लुटारू गँगला जणू 'भगेंद्र'ची लागण झाल्यासारखी स्थिती आहे.

सोमवार, ७ जानेवारी, २०१९

येणारा काळ केवळ डिजिटल मीडियाचा - ढेपे

नांदेड - येत्या पाच वर्षात पत्रकारितेत अनेक क्रांतिकारी बदल होणार आहेत. येणारा काळ हा केवळ डिजिटल मीडियाचा राहणार असल्याने जुन्या पत्रकारांनी त्याचे ज्ञान आत्मसात करण्याची गरज आहे तर विद्यार्थ्यांनी त्याचे खास प्रशिक्षण घ्यावे, असे प्रतिपादन पुणे येथील ज्येष्ठ पत्रकार सुनील ढेपे यांनी केले.

एमजीएम पत्रकारिता महाविद्यालय आणि जिल्हा माहिती कार्यालय नांदेड यांच्या संयुक्त विद्यमाने दर्पण दिनानिमित्त एमजीएम येथे आज “वर्तमानकाळातील पत्रकारितेसमोरील आव्हाने आणि डिजीटल मिडीयाचा प्रभाव” या विषयावर एकदिवशीय कार्यशाळा आयोजित केली होती. यावेळी प्रमुख व्याख्याते म्हणून श्री. ढेपे बोलत होते. यावेळी कार्यक्रमाच्या अध्यक्षस्थानी प्रा. डॉ. गोविंद हंबर्डे तर प्रमुख पाहूणे म्हणून दै.लोकपत्रचे कार्यकारी संपादक रविंद्र तहकिक, दै.लोकमतचे जिल्हा प्रतिनिधी विशाल सोनटक्के, ज्येष्ठ पत्रकार पंढरीनाथ बोकारे, पत्रकार बजरंग शुक्ला, गोपाळ देशपांडे, पत्रकारिता महाविद्यालयाचे प्राचार्य डॉ.गणेश जोशी, जिल्हा माहिती अधिकारी अनिल आलुरकर यांची प्रमुख उपस्थिती होती.

हातात पेन घेवून कागदावर बातमी लिहिण्याचे दिवस आता संपले आहेत, प्रत्येक पत्रकारास कॉम्प्युटर, इंटरनेट याचे ज्ञान आवश्यक आहे. मीडियात आमूलाग्र बदल होणार असून कॅशलेस व्यवहाराप्रमाणे पेपरकेस बातम्या देणे सुरू झाले आहे, असे सांगून पत्रकार ढेपे म्हणाले की, डिजीटल मिडीयाच्या माध्यमातून वृत्तपत्र क्षेत्रामध्ये मोठ्या प्रमाणात बदल होत आहे. छापिल वृत्तपत्रांची जागा ई-पेपरने बऱ्यापैकी घेतलेली आहे. सन 2008 पर्यंत प्रिंट मिडीयाचा एक वेगळा दबाव समाज मनावरती होता. सद्य स्थितीमध्ये वाढत्या डिजीटल मिडीयाच्या साधणांमुळे वृत्तपत्र क्षेत्राला अनन्य साधारण महत्व येणार आहे. त्यामुळे वृत्तपत्रांनी स्वतःचे इपेपर विकसीत करावे. प्रिंट मिडीयापेक्षा अधिक वाचक ई-पेपरला जोडला गेलेला आहे. वेबसाईट, ॲप आणि युट्युबच्या माध्यमातून गुगलकडून मोठ्या प्रमाणात वृत्तपत्रांना उत्पन्न मिळते. वृत्तपत्र क्षेत्रात येऊ शकणाऱ्या विद्यार्थ्यांना बातमी टाईप करता येणे, तिला सोशल मिडीयावर हाताळता येणे या सर्व बाबी येणे आवश्यक आहे. त्यामुळे विद्यार्थ्यांनी डिजीटल मिडीयाचे ज्ञान मिळविणे गरजेचे आहे, असेही ते म्हणाले.
यावेळी दै. लोकमतचे पत्रकार श्री. सोनटक्के म्हणाले की, लेखणीमध्ये ताकद असेल तर प्रभावीपणे पत्रकारीता करता येऊ शकते. पत्रकारांनी समाज सेवेचे वृत्त अंगिकारुन या क्षेत्रात यावे. बाळशास्त्री जांभेकर, डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांनी ज्या पध्दतीने पत्रकारिता केली तशी ध्येयवादी पत्रकारिता करावी अशी अपेक्षा देखील त्यांनी व्यक्त केली.

दै.लोकपत्रचे कार्यकारी संपादक रविंद्र तहकिक म्हणाले की, आद्य पत्रकार महर्षी बाळशास्त्री जांभेकर, लोकमान्य टिळक, प्र.के.अत्रे, बाळासाहेब ठाकरे, आनंतराव भालेराव यांची ध्येयनिष्ठ असलेली पत्रकारिता होती. त्यामुळे त्यांनी त्यांच्या लेखणीतून समाजप्रबोधनाचे काम प्रभावीपणे केले. भावी पत्रकारांनी लिहिण्याची आवड ठेवावी. बातमीतला वेगळा सेन्स ओळखावा. आपण जे काम करीत आहोत आत्मियता आणि तळमळीने केले पाहिजे. पत्रकारांनी पत्रकारितेकडे पाहताना उपजीविकेचे साधन न पाहता सामाजिक बांधिलकी म्हणून प्रभावीपणे समाजहितासाठी लिखान करावे असेही ते म्हणाले.

यावेळी प्रशांत गवळे, सूर्यकुमार यन्नावार, सुरेश आंबटवार, शिवाजी शिंदे, तुकाराम भालेराव, विनोद कदम यांच्यासह कार्यक्रमाच्या यशस्वीतेसाठी जिल्हा माहिती कार्यालयाचे विजय होकर्णे, विवेक डावरे, काशिनाथ आरेवार, महम्मद युसूफ, प्रवीण बिदरकर, एमजीएमचे प्रा.प्रवीणकुमार सेलूकर, प्रा.राजपाल गायकवाड, प्रा.विनायक सितापराव, दिशा कांबळे, हणमंत यनवळगे यांनी परिश्रम घेतले. यावेळी कार्यक्रमाचे सुत्रसंचालन ऋषीकेश कोंडेकर यांनी केले. आभार प्रा. राज गायकवाड यांनी मानले. प्रारंभी एमजीएम पत्रकारिता महाविद्यालयाच्या विद्यार्थ्यांनी दर्पण दिनाचे औचित्य साधून स्पंदन भित्ती पत्रकाचे विमोचन करण्यात आले.


रविवार, ६ जानेवारी, २०१९

मुंबईत गच्चीवरून पडून पत्रकाराचा मृत्यू

मुंबई : गोरेगाव परिसरात इमारतीच्या गच्चीवरून पडल्यामुळे ज्येष्ठ पत्रकार आदर्श मित्रा (49) यांचा रविवारी (ता. 6) सकाळी मृत्यू झाला. ते चालण्याचा व्यायाम करण्यासाठी गच्चीवर गेले होते.

सिद्धार्थनगर येथील त्रिमूर्ती सोसायटीच्या सातव्या मजल्यावर आदर्श मिश्रा राहत होते. नेहमीप्रमाणे रविवारी सकाळी ते मॉर्निग वॉकसाठी इमारतीच्या गच्चीवर गेले होते. त्यावेळी गच्चीवरून पडल्यामुळे त्यांचा मृत्यू झाल्याचे सांगण्यात आले. ही घटना सकाळी 10.30 वाजण्याच्या सुमारास घडली. त्यांनी आत्महत्या केली असावी का, या अनुषंगानेही पोलिस तपास करत आहेत.

या घटनेनंतर मिश्रा यांना तातडीने सिद्धार्थ रुग्णालयात नेण्यात आले; मात्र डॉक्‍टरांनी त्यांना मृत घोषित केले. ते इमारतीवरून खाली कसे पडले, याचा शोध घेण्यासाठी पोलिस त्रिमूर्ती सोसायटी आणि नजीकच्या इमारतींमधील सीसीटीव्ही कॅमेऱ्याच्या फुटेजची तपासणी करत आहेत. मिश्रा यांनी एका इंग्रजी वृत्तपत्राच्या विक्री व पणन विभागाचे उपाध्यक्षपदही भूषवले होते. त्यांच्या पश्‍चात पत्नी व मुलगा असा परिवार आहे.

सीसीटीव्ही फुटेजची तपासणी
ट्रॅक पॅंट आणि टी शर्ट घातलेले व हातात रुमाल घेतलेले मिश्रा गच्चीच्या दिशेने जात असल्याचे सातव्या मजल्यावर लावलेल्या सीसीटीव्ही कॅमेऱ्यातील चित्रणात दिसते. दुसऱ्या सीसीटीव्ही कॅमेऱ्यातील चित्रणात ते गच्चीवरून खाली पडत असल्याचे दिसते. परंतु, याबाबत स्पष्ट माहिती मिळालेली नाही, असे पोलिसांनी सांगितले.

पत्रकारीतेतील 'खडी' गम्मत !

पत्रकारदिनाच्या निमित्ताने तरी पत्रकारांबद्दल बरे बोला,चांगले लिहा,गुणवत्तेची दखल घ्या...
.'भेट'-'बक्षिसे'(पाकिटे) चालूच असतात.आजच्या दिवशी शुभेच्छा द्या.कौतुक नाही निदान अभिनंदन करा .असे कोणी म्हणेल.हे म्हणजे वर्षभर एकमेकाला आय भैनीवरून घोडे लावून संक्रातीला 'तीळ गुळ घ्या गोड गोड बोला म्हणण्या सारखे झाले' असो एवढी प्रस्तावना पुरे आहे.तर आज सांगायची आहे,पत्रकारितेतली 'खडी' गम्मत ! शब्द चुकला नाही,खरी नाही, 'खडी' गम्मतच सांगायचीय.खडी गम्मत म्हणजे काय ? ते आमच्यातल्या काही दगडोबांना इस्कटून सांगावं लागेल.गाव जत्रेत पूर्वी टुरिंग टॉकीज यायच्या,तमाशे यायचे,जादूगार यायचे,मौत का कुवाँ वाले,मॅजिक आरशेवाले,पन्नालाल गधेवाले,फुगे-पापण्या-पावे वाले,मुंबईची रंडी वाले,हल्या भूस खातो वाले,असे कितीतरी.या शिवाय खास मध्यरात्री जत्रेच्या एका कोपऱ्यात जरा आडबाजूला अंधारात कंदील-बत्ती लावून खडी गम्मत सुरु व्हायची.त्याचं थोडं मॉडर्न व्हर्जन आता लोकनाट्य कला केंद्राच्या रूपात सुरु आहे.पैटर्न तोच,पण बंद खोलीत.खडी गम्मत उघड्या माळरानावर असायची.'या रुपयाचं म्हणणं काय ?' कुण्या गावाचं आलं पाखरू' गाणं सुरु व्हायचं..दुसऱ्याच क्षणी अंधारात दोन रुपयांची नोट चमकायची,घुंगरू पेटी ढोलकी थांबायची.मग कमान टाकून किंवा गिरकी घेऊन,दोन रुपयाची नोट हस्तगत केली की त्या दोन रुपयाचं गाणं.'माझ्या बकरीचा सम्द्यास्नी लागलाय लळा' याला 'तोंडी-पाणी'म्हणतात.मग पाच रुपयाची नोट दातात धरून,दहाची गालगुच्चा घेऊन देऊन,विसाची गळ्यात हात घालून,पन्नासची मांडीवर बसून,शंभराची पदरात घेऊन असे एक एक टप्पे.लाज लज्जा शरम अब्रू वगैरे वेशीला टांगून तांबडं फुटेपर्यंत हा नंगानाच चालायचा.पत्रकारितेत अशी खडी गम्मत सुरु झालीय दुर्दैवाने.
  • यांचं असं का होतं ? 

  • भाग -7 
      कालच राज्यात पत्रकार दिन  साजरा करण्यात आला. पोळ्याला तरी मालकलोक बैलांच्या  अंगावर झुली, अंगाला गुलाल, शिंगांना बेगडे बाशिंगे-शेंब्या, गळ्यात घुंगरमाळा, नवे कासरे, मोरख्या, शिंगदोर्‍या वगैरे करतात, खांदा मळणी-दिवे ओवाळणी करतात. पुरणपोळी खायला घालतात. दर्पण दिनानिमित्त राज्यातला कोणताही वृत्तपत्रमालक त्याच्या वृत्तपत्रातील पत्रकारांना साध्या शुभेच्छा तरी देतो की नाही माहीत नाही. नाहीच बहुत्येक. आम्ही ज्या समाजाच्या बातम्या छापतो, ज्यावर भाष्य करतो तो समाज तरी पत्रकारांना पाहिजे त्या आदरयुक्ततेने शुभेच्छा देतो का? हेही तपासावे लागेल. नेमके काय बिघडले आहे हे पहावे लागेल. पत्रकार दिनाला ‘दर्पण दिन’म्हणण्याचीही प्रथा आहे. त्यानिमित्ताने पत्रकारांनी जरा स्वत :ला ’दर्पणा’त पाहावे हेही अपेक्षित आहे. पूर्वी फक्त  वृत्तपत्र हेच प्रसारमाध्यम होते.  संपादकाला पूर्णपणे लेखन स्वातंत्र्य असे, त्यांच्या नावानेच ती वृत्तपत्रे ओळखली जात. अलीकडच्या काळात या संरचनेत अमुलाग्र बदल झाले आहेत.  आजच्या वृत्तपत्रांतील, वृत्तवाहिन्यांतील बातम्यात विश्वासार्हता  किती, असाही एक प्रश्न सध्या चर्चेला असतो. याबरोबरच वृत्तपत्रात काम करणा-या पत्रकारांच्या सुरक्षेचा प्रश्न, पत्रकारितेच्या अभ्यासक्रमाची पदवी घेऊन आलेल्या, वरिष्ठ जागांवर काम करणा-या संपादक मंडळातील व्यक्तींचे वाचन, त्यांची बौद्धिक पात्रता, विचारधारा, वृत्तपत्र कायद्यासंबंधीचे अज्ञान. पत्रकार हा समाजातील एक घटक आहे, त्यामुळे समाज परिवर्तन, समाजाच्या समस्या, राजकीय कार्यकर्ते, शासनातील अधिकारी यात समन्वय राखण्याची जबाबदारी पत्रकारांची असते. याची या व्यवसायातील किती पत्रकारांना जाणीव आहे? हा विचारही आजच्या स्थितीत महत्त्वाचा आहे. वृत्तपत्रांनी बातमीचा सोर्स सांगावा का ? असा मुद्दा नेहमीच चर्चेचा बनतो. यावर सार्वजनिक हिताच्या गोष्टीबाबत शोध घेऊन लोकांना माहिती देणे हे वृत्तपत्रांचे प्रमुख काम तर आहेच, वृत्तपत्राचे ते स्वातंत्र्यही आहे. कारण यामुळेच वाचकाला इतरत्र न मिळणारी माहिती मिळते. अनिष्ट-गैर गोष्टींना आळा बसण्यास सहाय्य होते. कित्येकदा वाचकाला किंवा सामान्य नागरिकाला ज्यात रस वाटतो ते लोकहिताचे असतेच असे नाही. उलट त्यातून कधी कधी अशांतता निर्माण होण्याची शययता असते.  काही पथ्ये ही कायद्याबरोबर समाजहित पाहून पाळायला हवीत. त्यासाठी कायद्याचेही थोडेङ्गार ज्ञान असणे जरुरीचे आहे. प्रेस कौन्सिल कायद्याप्रमाणे त्यांच्यापुढे येणार्‍या प्रकरणात प्रेस कौन्सिल पत्रकारांवर सोर्स सांगण्याची सक्ती करू शकत नाही. कायद्याच्या कलम 15(2)मध्ये याबद्दल स्पष्ट सूचना दिल्या असल्या तरी प्रेस कौन्सिलला न्यायालयाचे सर्व अधिकार नाहीत हेही पत्रकारांनी समजून घेतले पाहिजे. चटपटीत, चटकदार बातम्या अधिक वाचल्या जातात. त्यामुळे पोलीस वृत्तांना अधिक वाचक              मिळतो, पण केवळ गुन्हा दाखल झाल्याने तेवढयावरून बातमी देणे हे कितपत योग्य आहे? पोलीस नियंत्रण केंद्र, किंवा पोलीस ठाण्याकडून मिळालेल्या बातमीचा पत्रकारांनी पाठपुरावा करून त्यामागील सत्य जाणून घेतले पाहिजे. राजकारणात कित्येकदा स्वत:च्या फायद्यासाठी काल्पनिक घटनातून खोटे गुन्हे दाखल होतात. त्याचे पुढे काय होते; काय झाले हे वाचकाला समजावून देऊन योग्य बातमी देण्यातच पत्रकाराचे कौशल्य असते.राजकीय मंडळी, चित्रपट व्यवसायातील व्यक्ती, उद्योजक, बांधकाम व्यवसायिक यांच्याविरुद्ध अनेकदा गुन्हे दाखल होतात. त्या बातम्या जशाच्या तशा छापल्या तर त्यातून एकाद्या व्यक्तीवर अन्याय होऊ शकतो. त्याची समाजात बदनामी होते. यासाठी पत्रकारांनी पोलिसांच्या बातम्या देताना सावधानता बाळगली पाहिजे. गेल्या ३० -३५  वर्षातील गुन्हेगारी क्षेत्रातील बातमी लेखन करणार्‍या काही पत्रकारांच्या बातम्या पहिल्या, तर त्यात उथळपणाच अधिक दिसतो. आजकाल गुन्हेगारीचे स्वरूपही बदलत चालले आहे. त्याचा अभ्यास करून लेखन केले, तर पोलिसांनाही मदत होऊ शकेल. लेखनाचेही स्वागत होईल. पत्रकारितेत आता महाविद्यालयीन उफ शिक्षणाची सोय झाली आहे. असे पदवीधर तरुण वृत्तपत्रांत आले तरी लेखनाचा, प्रात्यक्षिकाचा अनुभव नसल्याने आणि सर्वात महत्त्वाचे म्हणजे दंगल, स्ङ्गोट, आग, अपघात, आपत्कालीन परिस्थिती अशावेळी नेमके कसे वागायचे? याची माहिती-अनुभव नसल्याने अशा घटनात स्वत:वरच जायबंदी होण्याची वेळ येऊ शकते. पत्रकारांवरील ह्याविरोधात कायदा व्हावा म्हणून पत्रकार संघटना प्रयत्नशील असल्या तरी शासन पत्रकार, यांच्याशिवाय, केवळ जी व्यावसायिक वृत्तपत्रे आहेत, त्यांचे   मालक यात कितपत आग्रही आहेत? त्यांच्या दृष्टीने तर कोणता पत्रकार किती चांगले लेखन करतो यापेक्षा कोणता पत्रकार आपल्या वृत्तपत्राला अधिक जाहिराती मिळवून देतो हे महत्त्वाचे! तो आदर्श पत्रकार, त्याला अधिक मानसन्मान दिला जातो. अशा परिस्थितीत या वृत्तपत्राकडून निखळ समाज प्रबोधन, समाज परिवर्तनाची काय अपेक्षा करणार? याबद्दल पत्रकार संघटना काहीही आवाज उठवण्यात तयार नाहीत.

 .....आणि तोतये 
 आजच्या पत्रकारितेचा विचार केला, तर दुचाकी वाहनावर प्रेस’ लिहून अधिका-यांवर इम्प्रेशन मारणारे, सरकारी कार्यालयात नियम न पाळता या गाडया घुसवून अधिकार्‍यांना दमात घेऊन किंवा माहितीच्या अधिकाराचा दुरुपयोग करणारे तथाकथित पत्रकार दिसतात. त्यांच्या बातम्या कोणत्या वृत्तपत्रात किंवा वृत्तवाहिन्यांवर प्रसारित होतात हा एक संशोधनाचा विषय आहे. या संदर्भात एका उपाहारगृह चालवणा-या एका विधवा महिलेची तक्रार मोठी गंभीर आहे.   महापालिकेच्या पत्रकार कक्षात येणारी व स्वत:ला पत्रकार म्हणवणारी एक व्यक्ती रोज कॅन्टीनमध्ये मी पत्रकार आहे मला नाश्ता, जेवण दे,’ असे सांगून फुकट  खाते, शिवाय तुमचे खाद्यपदार्थ खाण्यायोग्य आहेत का? त्यांची तपासणी केली आहे का? आग प्रतिबंधक यंत्रणा तुम्ही अग्निशामक दलाकडून तपासली आहे का? अशा प्रकारच्या चौकशा करीत असते. खरेच ती व्यक्ती पत्रकार आहे का? अशी चौकशी तिने पत्रकारांकडे, संघटनांकडे केली.तर महाशय तोतया निघाले.एका महिला पत्रकाराला अवैध बांधकाम प्रकरणात प्रत्यक्ष लाच घेतानाच लाचलुचपत विभागाने पकडले.काही दिवसापूर्वी पत्रकारच पत्त्याचा क्लब  चालवताना पकडले गेले. राजकीय नेत्यांच्या मागे शेपटासारखे चिकटणारे,अवैध धंद्यावाल्याकडून हप्ते घेणारे,सरकारी अधिकार्‍यांपासून सर्वसामान्यांपर्यंत जो बकरा रिग्यात येईल त्याला ब्लॅकमेल करणारे,गुंड मवाल्यापासून सानांपर्यंत कोणाकडूनही पाकिटे घेण्यास विधिनिषेध न बाळगणारे,रोज फुकटात दारू पार्ट्या खाऊन सोकावलेले आणि नंतर पार बुंगारी होऊन देशोधडीला लागलेले किती नमुने सांगायचे? अशा  पत्रकारांमुळे समाजमन कलुषित होते. या प्रकारच्या पत्रकारांची शासनाकडून चौकशी होणे गरजेचे आहे.आता निवडणुका आल्याने अनेकजण वृत्तपत्रे डोके वर काढतील. त्यात खरोखर वृत्तपत्रे किती याचाही विचार महत्त्वाचा आहे. पत्रकारितेत चांगले अभ्यासू पत्रकार पाहिजेत यात वाद नाही. वृत्तवाहिन्यांचे प्रमाण पाहता नोकरीसाठी यातायात करावी लागते. नोकरी लागली तरी पगार मिळेलच याची खात्री नसते, यातूनच पत्रकारितेत आज वाईट प्रवृत्ती येत आहेत, या सर्वाचा पत्रकार दिनाच्या निमित्ताने विचार व्हायला हवा. त्यासाठी वृत्तपत्र चालकांनी आणि पत्रकारांनी आत्मपरीक्षण करून पत्रकारिता हा समाजाचा आरसा आहे. त्याबरोबरच आपल्या लोकशाहीचा चौथा स्तंभ आहे हे लक्षात घेणे आवश्यक आहे.
---रवींद्र तहकिक 
कार्यकारी संपादक,दैनिक लोकपत्र

फेसबुक वर शेअर करा

Facebook