> >> बेरक्याला माहिती देण्यासाठी ई - मेल करा - berkya2011@gmail.com

शनिवार, २१ ऑक्टोबर, २०१७

निखिल वागळेंचा राजीनामा आणि सुकून !

ऋतुरंगच्या दिवाळी अंकात "आमचं सहजीवन" या सदरात निखिल वागळेंचा सुकून हा लेख आहे.
अक्षरच्या दिवाळी अंकात त्यांनी "माझ्या खिशातला राजीनामा" हा लेख लिहिलेला आहे.
आय.बी.एन.लोकमत ही वाहीनी सुरू करण्यापासून ती नावारूपाला आणण्यात वागळेंचा मोठा वाटा. नरेंद्र मोदी केंद्रात सत्तेवर आले आणि पाच दिवसात या वाहिनीची मालकी असलेला माध्यमसमुह मुकेश अंबानींनी विकत घेतला. त्यानंतर राजदीप सरदेसाई आणि निखिल वागळेंना आपली पदे सोडावी लागली. त्याबाबत पडद्यावर झळकणार्‍या या माणसांच्या बाबतीत पडद्यामागे नेमके काय घडले याचे वागळेव्हर्जन या लेखात वाचायला मिळते.
इलेक्ट्रॉनिक वाहीन्यांचं हे कॉर्पोरेट जग नेमकं कसं चालतं? तिथल्या पत्रकारांना खरंच काही स्वातंत्र्य असतं का? पैशांच्या जोरावर मालकलोक्स टेबलावरून नी टेबलाखालून कायकाय व्यवहार करतात? तिथल्या संपादकांना कोणत्या तडजोडी कराव्या लागतात? असे आणि इतर अनेक प्रश्न आपल्या मनात कायम असतात. त्यातल्या काहींची उत्तरं या लेखात मिळतील.
वागळे हे माध्यमांमधले अमिताभसारखे अ‍ॅंग्रीयंगमन. तशी त्यांची प्रतिमा आहे. त्यांना मानणारा आणि त्यांचा तिरस्कार करणारा असा दोन्ही बाजूंना मोठाच जनसमुदाय आहे. पत्रकारांमध्ये त्यांना रोलमॉडेल मानणारे अनेक तरूण आहेत. ते यशस्वी व्यवस्थापक आहेत. मराठीतले नामवंत वक्ते आहेत. वागळेंकडे जबरदस्त जिगर आहे. कल्पकता नी प्रतिभा आहे. त्यांच्याकडे अशा जमेच्या बाजू खुपच आहेत. त्या अर्थानं वागळे दणकट पत्रकार आहेत.
बघा फक्त आयबीएन लोकमत ही त्यांची घोषणा, ही टॅगलाईन भारी वाटत असली तरी इतरांकडेही काही चांगलं असू शकतं हेच ते विसरून गेले होते काय? एका मोठ्या पत्रकाराचं सामर्थ्य हीच त्याची मर्यादा बनली होती काय?
वागळेंना आपण तिरसट असल्याचा अभिमान आहे असं ते या लेखात सुचित करतात.
वागळे अ‍ॅन्कर म्हणून आधी भारी होते, पण नंतर ते न्यायधिश बनू लागले. अनेकांशी ते खुनशीपणानं वागू लागले.
वागळेंना मी किमान 40 वर्षे जवळून ओळखतो. ते दिनांक साप्ताहिकात काम करीत होते तेव्हापासूनचा हा परिचय आहे. त्यांचा महानगरचा सुवर्णकाळ आणि कर्जबाजारी होण्याचा काळ असे दोन्ही मी पाहिलेत. आय.बी.एन. लोकमत वाहिनी सुरू झाल्यावर पहिल्याच आठवड्यात पुण्याच्या महात्मा फुले वाड्यातून मी त्यांच्यासोबत लाईव्ह कार्यक्रम केला होता. त्यानंतर शेकडो वेळा त्यांच्यासोबत चर्चेत मी सहभागी झालोय. आमचे मित्र असणारे वागळे आणि वाहिनीचे संपादक असलेले वागळे या दोन संपुर्ण वेगळ्या व्यक्ती असत. नंतरनंतर आजचा सवालमध्ये सतत प्रचंड आरडाओरडा करणे, प्रसंगी दादागिरी करणे, संतापल्याचा उत्तम अभिनय करणे, समोरच्याला अनेकदा बोलूच न देणे असले पत्रकारीतेत न बसणारे हातखंडे ते वापरू लागले. स्वत:ची एक दहशत निर्माण करण्यावर त्यांचा भर राहिला. टी.आर.पी.साठी आपण काहीही तडजोडी केल्या नाहीत, मालकांचे दबाव कायम झुगारले असं वागळे लेखात सांगत असले नी त्यांच्यावरचे सारे आरोप ते नाकारीत असले तरी अनेकदा ते श्रेष्ठ तडजोडी करीत असत हे गुपित जवळच्यांना माहित आहे. शिवसेना, ठाकरे, राणे, भु्जबळ ह्यांचे आणि वागळेंचे अतिव "सलोख्याचे" संबंध राहिलेत हे सारा महाराष्ट्र जाणतो. महाराष्ट्र स्वच्छ करण्याचं पेटंट एकहाती घेतलेल्या सनातनी छावणीतल्या एका बाईंना वागळे इतकं फुटेज देत की वागळे आता जरा दमानी घ्या असं म्हणायची पाळी आली होती.
इतरांना कायम झोडपणारे, कस्पटासमान तुच्छ मानणारे वागळे सत्ताधारी जात संघटनांशी मात्र कसं नमून वागायचे, त्यांच्याशी जुळवून घ्यायचे त्याचे पुरावे देता येतील.
वागळे धडाडीचे पत्रकार आहेत. त्यांना सामाजिक दृष्टी आहे. ते टीमकडून अनेक चांगले उपक्रम नी प्रसंगी उद्योगही यशस्वीपणे करून घ्यायचे. त्यांचा सवाल आणि ग्रेट भेट हे कार्यक्रम जबरदस्त लोकप्रिय होते. सामाजिक चळवळीतील लोकांना वागळेंचा आधार वाटतो.
पण या वागळ्यांच्या आवडी-नावडी कमालीच्या टोकदार प्रसंगी अतिरेकी असतात.
आयबीएनचे बस्तान उत्तम बसल्यानंतर वागळेंची देहबोली कमालीची बदलली. उग्र झाली. भाषा भडक नी अरेरावीची झाली. त्यांच्या वागण्यात बेदरकारपणा येत गेला. हे यश डोक्यात जाणे नव्हते काय? वागळेंना न आवडणारी दुसरी बाजू म्हणून काही असू शकते हेच ते नाकारू लागले होते. आपली खुर्ची त्यांना चढली, आपण म्हणजेच मिडीया, आपण म्हणजेच देश या अर्णवी वळणाकडे ते झुकू लागले. वागळ्यांच्या डोक्यात हवा गेली होती काय?
अण्णा हजारे आणि वागळे ही उत्तुंग माणसं आहेत. पण त्यांना दोघांना ते एकटे सोडून बाकी सारे जग भ्रष्टच आहे याची खात्रीच वाटत असते.
वागळेंचे सल्लागार आणि प्रतिभावंत नाटककार विजय तेंडूलकर यांनी डॉ. य.दि.फडके, अरूण साधू व मी वसईला भाऊ पाध्ये यांना आम्ही भेटायला गेलेलो असताना वागळेंच्या स्वभावाचे नेमके आकलन मांडले होते. आज तेंडूलकर, फडके आणि साधू तिघेही आपल्यात नाहीत. अशावेळी ते त्यांचे खाजगीतले बोलणे इथे लिहिणे उचित होणार नाही.वागळेंच्या सवाल कार्यक्रमात प्रेक्षकांच्या एसेमेसची टक्केवारी सांगितली जात असे. टक्केवारीचा हा प्रकार म्हणजे एक निखळ विनोदी कार्यक्रम असे. वागळेंचे मत ज्या बाजूचे असेल त्याच मतांचे एसेमेस जास्त येत असत हा केवळ योगायोग असणार. नेमके किती एसेमेस आले ते मात्र कधीही सांगितले जात नसे. टक्केवारी फसवी असू शकते. अगम्य असू शकते. हेही प्रकरण ही बुवाबाजी होती की वस्तुस्थिती हे केवळ वागळेच जाणोत.
वागळ्यांच्या महानगर आणि आयबीएन लोकमतवर अनेक हिंसक हल्ले झाले, त्याचे पुढे काय झाले? त्याचा निकाल लागेपर्यंत वागळेंनी त्याचा पाठपुरावा केला काय? या हल्ल्यांचा खप वाढवण्यासाठी, टी.आर.पी.साठी, आपण किती लढाऊ पत्रकार आहोत ह्याची आक्रमकपणे जाहीरात करण्यासाठी उपयोग करून घेण्यात आला काय?
प्रश्न अनेक आहेत.
वागळेंचे हे दोन्ही लेख वाचनीय आहेत. विशेषत: त्यांच्या पत्नीवरचा मीना कर्णिक यांच्यावरचा सुकून हा लेख जास्त महत्वाचा आहे. काही प्रमाणात आत्मपरीक्षण करणाराही आहे. सर्वांनी हे दोन्ही लेख अवश्य वाचावेत.

-प्रा. हरी नरके

पाकिस्तानी महिला पत्रकाराची दोन वर्षांनी सुटका

लाहोर : डेली नयी खबर आणि मेट्रो न्यूज टीव्ही चॅनलसाठी काम करणाऱ्या पाकिस्तानी पत्रकार झीनत शहजादी (वय २६ ) हिची  पाकिस्तान-अफगाणिस्तानच्या सीमेवरुन गुरुवारी रात्री तिची सुटका करण्यात आली. ठावठिकाणा लागत नसलेल्या भारतीय इंजिनिअरच्या केसवर काम करताना झीनत शहजादी बेपत्ता झाली होती.

गेल्या दोन वर्षांपासून पाकिस्तानातील झीनत शहजादी ही महिला पत्रकार बेपत्ता होती. तिला पाकिस्तानात परत आणले गेल्याची माहिती समोर आली आहे. ती पाकिस्तान आणि अफगाणिस्तानच्या सीमेवर दिसली. त्यानंतर झीनतला पाकिस्तानात आणले गेले. १९ ऑगस्ट २०१५ रोजी झीनतचे कथित अपहरण झाल्याची माहिती समोर आली होती असे न्यायमूर्ती जावेद इकबाल यांनी ‘बीबीसी उर्दू’ला दिलेल्या मुलाखतीत सांगितले. झीनत नेमकी कुठे होती ते अद्याप समजू शकलेले नाही. इंडियन एक्स्प्रेसने या संदर्भातले वृत्त दिले आहे.हमीद अन्सारी हा भारतीय इंजिनिअर नोव्हेंबर 2012 मध्ये बेपत्ता झाला होता. त्याच्या केसवर झीनत काम करत होती. याच कारणामुळे तिचं अपहरण झाल्याचा संशय होता.
पाकिस्तानात निहाल हमीद अन्सारी हा भारतीय अभियंता काम करत होता. त्याच्याबाबत झीनत माहिती मिळवत होती. तसेच त्याच्या कुटुंबाला मदत करत होती. २०१५ मध्ये पाकिस्तानी सैन्याने निहालला रॉ या भारतीय गुप्तहेर संघटनेचा एजंट ठरवत तीन वर्षांची शिक्षा सुनावली. त्याच वर्षात ऑगस्ट महिन्यात झीनत गायब झाली जी थेट आत्ता सापडली आहे. झीनतने हमीद अन्सारीची आई फौजिया अन्सारीची भेट घेतली होती आणि त्यांच्यातर्फे हमीदच्या शिक्षेविरोधात पाकिस्तानच्या सर्वोच्च न्यायालयात अर्ज दाखल केला होता.
नेमक्या याच घटनेनंतर झीनत अचानक गायब झाली होती. तिच्या बेपत्ता होण्याने तिचे कुटुंबही चिंतेत होते. झीनतच्या भावाने माजी पंतप्रधान नवाझ शरीफ यांच्याकडेही झीनतला शोधण्यासाठी मदत  करण्याची विनंती केली होती. भारतीय अभियंत्याच्या कुटुंबाची मदत करणे माझ्या बहिणीला महागात पडले अशी प्रतिक्रिया झीनतचा भाऊ सलमान लतीफने दिली.माझी बहिण झीनत ही फक्त निहालची मदत करू इच्छित होती. तिने कोणताही अपराध किंवा गुन्हा केलेला नाही, असेही सलमान लतीफने म्हटले आहे.
झीनत गायब होणे किंवा कथित रूपाने तिचे अपहरण होणे लज्जास्पद आहे अशी प्रतिक्रिया मानवी हक्कांसाठी काम करणाऱ्या कार्यकर्त्या हिना जिलानी यांनी दिली आहे. २४ वर्षांची महिला बेपत्ता कशी काय होऊ शकते? महिलांना गायब करण्याचा ही कोणती पद्धत आहे ? तिला का गायब करण्यात आले याची माहिती समोर आलीच पाहिजे अशीही मागणी हिना यांनी केली. हमीदला हेरगिरी केल्याच्या आरोपावरून अटक करण्यात आली होती. तर झीनत शहजादीचा १७ वर्षांचा भाऊ सद्दाम याने २०१६ मध्ये आत्महत्या केली होती. २०१५ मध्ये जेव्हा झीनत बेपत्ता झाली तेव्हा पाकिस्तानात या प्रकरणाची चर्चा खूपच रंगली होती.

मंगळवार, १७ ऑक्टोबर, २०१७

IBN लोकमतच्या नामांतराचा मुहूर्त अखेर ठरला !

मुंबई - IBN लोकमतच्या नामांतराचा  मुहूर्त अखेर ठरला आहे. येत्या ६ नोव्हेंबर रोजी IBN लोकमतचे नामांतर न्यूज 18 लोकमत होईल. 18  हा शब्द मराठीत न वापरता इंग्रजीमध्ये ( Eighteen) वापरला जाईल. नामांतरानंतर मात्र  न्यूज अँकरची मोठी गोची  होणार आहे.गेल्या अनेक वर्षांपासून पाहात राहा - IBN लोकमत म्हणण्याची सवय लागलेल्या  न्यूज अँकरला - न्यूज 18 लोकमत म्हणताना काही दिवस जड जाणार आहे. चॅनलचे नाव बदल्यानंतर टीआरपी आणखी घसरण्याची शक्यता व्यक्त केली जात आहे.

न्यूज १८ नेटवर्कची मालकी उद्योगपती मुकेश अंबानी यांच्याकडे गेल्यानंतर IBN 7 या हिंदी चॅनलचे नाव बदलण्यात आले, मात्र मराठीतील IBN लोकमतचे नाव बदलण्यास वेळ लागला. निखिल वागळे सोडून गेल्यामुळे नामांतराचा पाळणा लांबणीवर पडला होता. त्यानंतर  मंदार फणसे गेल्यानंतर पुन्हा घोडे अडले होते. मात्र प्रसाद काथे येताच चॅनल व्यवस्थापनाने नामांतराचा निर्णय पक्का केला. येत्या ६ नोव्हेंबर रोजी IBN लोकमतचे नामांतर न्यूज 18 लोकमत होईल.
चॅनेलचे नामांतर झाल्यानंतर टीआरपी घसरू नये म्हणून एबीपी माझाच्या मिलिंद भागवत आणि विलास बडे या दोन शिलेदारांना घेण्यात आले. हे  दोघेही ऑन स्क्रिन चॅनेलचे  नामांतर झाल्यावरच दिसणार आहेत. सध्या ते ऑफ स्क्रीन स्टोरीला व्हाईस ओव्हर देण्याचे काम करीत आहेत. 
जाता जाता
बेरक्याचे भाकीत पुन्हा एकदा खरे ठरले आहे. प्रसन्न जोशी यांनी बीबीसी मराठीचा राजीनामा देवून एबीपी माझा पुन्हा जॉईन केले आहे.


सोमवार, १६ ऑक्टोबर, २०१७

फास्टर फेणे कधी देता कर्मचाऱ्यांचे देणे?

औरंगाबाद - एकमतमधील सर्व कर्मचारी प्रचंड मेटाकुटीला आले आहेत. अनेकांची घरभाडे थकलेली आहेत, प्रत्येकाच्या उदरनिर्वाहाचा प्रश्न निर्माण झाला आहे. वृत्तपत्र संस्था म्हणजे काही आडत्याचे दुकान किंवा ऊसतोड कामगारांमागचा मुकादम असे काम नसते हे एकमतचे संचालक मंडळ विसरत आहे. कारण ऐन दिवाळीच्या तोंडावर संचालक मंडळाने कर्मचाऱ्यांचा फुटबॉल केला आहे. अखेर सर्व कर्मचाऱ्यांनी आ. अमित देशमुख यांना विनंतीपत्र पाठवले आहे. आता ते तरी काहीतरी माणुसकी दाखवून कर्मचाऱ्यांचा तीन महिन्यांचा पगार देतील अशी आशा कर्मचाऱ्यांना आहे.

सुशील कुलकर्णी आणि आर.  टी.  कुलकर्णी यांनी एकमत सोडल्यानंतर सर्व सूत्रे  'मंगेशा'चे मावस भाऊ 'गुरु'नाळकरकडे देण्यात आली आहेत .मंगेशा'च्या डावानुसार औरंगाबादचे कर्मचारी वैतागून एक एक कमी होतील, मग हळूच सामान जुन्या एकमत कार्यालयात शिफ्ट करणे. काहींना कामावरून कमी करणे आणि त्याच्या नात्यातील 'चहाटळकर, विषपुते व भोंदू वैद्य' ह्या 'एक फुल दोन हाफ' त्रिकुटाकडे सोपवून आपले उखळ पांढरे करून घेणे असा असल्याची चर्चा आहे.

इंडो इंटरप्राईजचे संचालक मंडळ ज्यात मालक आमदार आहेत, तर दुसरे संचालक प्रख्यात चित्रपट अभिनेते रितेश देशमुख आहेत . रितेश सध्या 'फास्टर फेणे' चित्रपटाच्या प्रमोशनमध्ये व्यस्त आहेत. त्यांनी त्यांच्या कामातून वेळ काढून सर्व कर्मचाऱ्यांचे तीन महिन्यांपासून थकलेले पगार द्यावेत अशी आशा लावून सर्व कर्मचारी म्हणत आहेत 'फास्टर फेणे लवकरात लवकर कर्मचाऱ्यांचे पगार देणे'...

रविवार, १५ ऑक्टोबर, २०१७

सोशल मीडिया सर्वात प्रभावी माध्यम - महेश म्हात्रे

पुणे- लोकसभा,विधानसभा निवडणुकीपासून ग्रामपंचायत निवडणुकीपर्यत सोशल मीडिया प्रभावी माध्यम ठरत आहे.त्यामुळे सर्व राजकीय पक्ष आणि नेते सोशल मीडियाकडे वळले आहेत.यातून तरूणांना रोजगार आणि उत्पन्नाचे साधन मिळाले आहे,असे मत आयबीएन लोकमतचे व्यवस्थापकीय कार्यकारी संपादक आणि डीजिटल संपादक महेश म्हात्रे यांनी व्यक्त केले.
पुण्यात कॅलिडस मीडिया अ‍ॅन्ड आर्टस् अकॅडमीच्या वतीने  रविवारी डिजिटल मीडियावर एक दिवसीय कार्यशाळेचे आयोजन  करण्यात आले होते,यावेळी ते बोलत होते.महाराष्ट्र लाइव्हचे संपादक सुनील ढेेपे,झी 24 तासचे डिजिटल संपादक प्रशांत जाधव,अकॅडमीचे संचालक पंकज इंगोले आदी यावेळी उपस्थित होते.
प्रिंट आणि टीव्ही मीडियापेक्षा सोशल मीडिया प्रभावी माध्यम ठरत असल्याने सन 2014 च्या लोकसभा निवडणुकीत भाजपाने सोशल मीडियाचा प्रभावी वापर केला होता. अमेरिकेच्या राष्ट्राध्यक्षाच्या निवडणुकीत डॉनल्ड ट्रम्प यांनीही सोशल मीडिया हायजॅक केला होता.त्यामुळेच सोशल मीडियापासून दूर असणारे पक्ष आणि नेते सोशल मीडियावर अ‍ॅक्टीव्ह झाले आहेत,असेही म्हात्रे म्हणाले.आजचा तरूण हा आठवड्याची आकडेवारी पाहिली तर दोन तास वृत्रपत्र,चार तास टीव्ही तर 28 तास सोशल मीडियावर घालवत आहे.मात्र या अभासी विश्‍वात किती तास सोशल मीडियावर घालावयाची याचा विचार व्हावा असेही ते म्हणाले.डिजिटल मीडिया व्यवसाय म्हणून करीत असताना आपल्याजवळ बिझनेस मॉडेल तयार पाहिजे,असेही ते म्हणाले.
सकाळच्या सत्रात सकाळ डिजिटलचे संपादक सम्राट फडणीस यांनी,डिजिटल मीडियात कश्याप्रकारे क्रांतीकारक बदल झाले तसेच डायलप इंटरनेट कनेक्शनपासून फोरजी इंटरनेटचा प्रवास तसेच भारतात किती लोक इंटरनेट वापरतात याबाबतची माहिती आकडेवारीसह स्पष्ट केली.त्यानंतर महाराष्ट्र लाइव्हचे संपादक सुुनील ढेपे यांनी बेबसाईट आणि ईपेपर कसा अपलोड करतात,सोशल मीडियाच्या लिंक्स बेबसाईटवर अपलोड कश्या कराव्यात याचे प्रात्यक्षिक दाखवले.त्यानंतर झी 24 तासचे डिजिटल संपादक प्रशांत जाधव यांनी,वेबसाईला जाहिराती मिळण्याचे  स्रोत आणि आर्थिक गणित याचे विवेचन केले.शेवटी मुंबई सकाळच्या रिर्पाटर हर्षदा परब यांंनी फेसबुक  लाइव्हचे  प्रात्यक्षिक दाखवले.शेवटी कार्यशाळेस उपस्थित प्रक्षिणार्थींना महेश म्हात्रे यांच्या हस्ते प्रमाणपत्राचे वितरण करण्यात आले.
या एकदिवसीय  कार्यशाळेस जवळपास दिडशे जणांनी नोंदणी केली होती मात्र कॅलिडसच्या वातानुकूलित हॉलची क्षमता  कमी असल्याने केवळ 50 जणांना प्रवेश देण्यात आला होता.कार्यशाळेस लाभलेला प्रतिसाद पाहता दिवाळीनंतर याच डिजिटल मीडिया विषयावर पुन्हा एकदा कार्यशाळा आयोजित करण्यात येईल,त्यात काही नव्या पाहुण्यांना निमंत्रित करण्यात येईल,असे कॅलिडस अकॅडमीचे पंकज इंगोले यांनी सांगितलेे.

संबंधित लेख वाचा

पत्रकारांनो, काळाबरोबर चला !

या कार्यशाळेस उपस्थित असलेल्या प्रक्षिणार्थींच्या काही निवडक प्रतिक्रिया फेसबुक लाइव्ह वर देण्यात आल्या होत्या.तो व्हिडीओ नक्की पाहा...

मंगळवार, १० ऑक्टोबर, २०१७

होय ! मी दारू पिऊन ऑफिस मध्ये काम करतो - माणिक मुंडे

परभणी - पत्रकारांनी दारू प्यावी  की  नाही,   मग पिली तर कोणाच्या पैश्याने प्यावी  यावर अनेक वेळा उपदेशाचे डोस पाजविले जातात. यावर एबीपी माझा, साम , IBN  लोकमत करून टीव्ही ९ मध्ये गेलेले माणिक मुंडे यांनी लोकांनी दारू प्यावी, मी सुद्धा दारू पितो, इतकेच काय तर दारू पिऊन मी ऑफिस मध्ये काम करतो, हे आमचे आणि ऑफिसचे कल्चर आहे , अशी मुक्ताफळे उधळली आहेत.

माणिक मुंडे हे परभणी जिल्ह्यातील पिंपळदरी  गावचे रहिवासी आहेत. काही दिवसापूर्वी ते गावाकडे गेले होते. यावेळी त्यांनी गावकऱ्यांशी बोलताना ही मुक्ताफळे उधळली आहेत. फेसबुकवर
ग्रामपंचायत पिंपळदरी हा आयडी आहे. त्या ऍडमिनने ५  ऑक्टॉबर रोजी एक हा व्हिडीओ पोस्ट केला आहे आहे, विशेष म्हणजे हा व्हिडीओ  माणिक मुंडे यांनी शेयर केला आहे.
माणिक मुंडे यांचे हे विचार ऐकून टीव्ही ९ चे कर्मचारी चाट पडले आहेत. इतकेच काय तर महाराष्ट्रातील तमाम पत्रकारांच्या सुद्धा भुवया  उंचवल्या आहेत.

पाहा हा व्हिडीओ 



फेसबुक वर शेअर करा

Facebook